تبلیغات
مقالات دانشجویی - تحلیل نقاط قوت و ضعف اجرای پروژه‌های شش سیگما



Admin Logo
themebox Logo



تاریخ:شنبه 14 آبان 1390-12:34 ب.ظ

نویسنده :شمسی فیروزیان

تحلیل نقاط قوت و ضعف اجرای پروژه‌های شش سیگما

در این مقاله، وضعیت ابزار و تکنیک‌های اصلی دانش مهندسی کیفیت از نظر وضعیت ذاتی آنها و همچنین شرایط اجرای آن در ایران، بررسی و برخی نقاط ضعف مهم عنوان شده و راهکارهایی که در متدولوژی شش سیگما درنظر گرفته شده تا از بروز این مشکلات جلوگیری شود، معرفی خواهد شد. به دلیل برخی مسائل ساختاری و فرهنگی در جامعه و شتابزدگی ناچار صنایع ایران به منظور جبران فاصله شدید با کشورهای پیشرفته، بیم آن می‌رود که مشکلاتی جدید در اجرای پروژه‌های شش سیگما پیش آید. دیگر هدف عمده مقاله، تذکر این خطرات است که ان‌شاءالله با درنظرگرفتن آنها بتوان شاهد اجرای موثر و کارای شش سیگما در کشور بود.
امروزه، چند دهه از معرفی ابزار مختلف کیفی در جهان می‌گذرد و کشور ما نیز با تاخیری نسبتاً چشمگیر، آغاز به درک و پیاده‌سازی این ابزار و تکنیک‌ها کرده است. متد شش سیگما با استفاده از ابزار و تکنیک‌های مختلف کیفی و مدیریتی، با دو هدف توام کاهش هزینه و افزایش کیفیت، اقدام به حل مسائل مهم سازمان در قالب پروژه‌های مختلف می‌کند.
در این مقاله مشکلات مهم در اجرای تکنیک‌های منفرد کیفی در حیطه‌های هدف‌گذاری، هزینه و سود، ساختار علمی و اجرایی پروژه، گسستگی کارکردها، شناخت و پذیرش تغییرات به‌عنوان ذات فرایندها و در نهایت رهاشدن پروژه پس از بهبود، بررسی شده و راهکار نهفته در شش سیگما به منظور جلوگیری از بروز این مشکلات، بررسی و ریسک اجرای هر راهکار تحلیل شده است.
● هدفگذاری
هر یک از ابزار و تکنیک‌های مختلف کیفی و مدیریتی، برای نیل به هدفی خاص معرفی شده و در جایگاه مناسب خود بسیار مفید هستند. مثلاً هدف در تکنیک QFD، بسط رضایت مشتری در تمام ویژگی‌های کیفی محصول و یا در FMEA هدف پیش‌بینی ریسک فرایندها و اقدام در زمینه پیشگیری از اتفاقات نامطلوب است. این اهداف قطعا بسیار ارزنده‌اند. اما در عمل، اقدام برای شناخت و بسط کامل خواست مشتری و همچنین کاهش تمام موارد با نمره ریسک (RPN) بالا، کاری بسیار دشوار و زمان‌بر است. از سوی دیگر در تکنیک‌هایی همچون DOE,MSA و آنچه که در عمل از SPC می‌بینیم، اهداف بسیار خاص و متمرکز بر مشکلی است که بعضاً اهمیت آن برای سازمان مشخص نبوده و حتی در کمال تاسف دیده می‌شود که اجرای یک ابزار، خود به یک هدف تبدیل شده است.
در شش سیگما و طراحی برای شش سیگما (DFSS)، فاز اول اجرای پروژه، «تعریف مسئله» یا Define است که در آن، باید به طور کامل هدف پروژه، علت اهمیت آن برای سازمان، صرفه‌جویی موردانتظار و... مشخص شود. هدف‌گذاری یادشده، عملاً قابل اندازه‌گیری، مشخص، قابل حصول و به‌طور خلاصه "SMART" بوده و زیربنای درست و اصولی هر نوع حرکت و بهبود به شمار می‌آید. همچنین، به جهت اینکه هدف پروژه باید در راستای بهبود یکی از شاخص‌های کلیدی سازمان باشد، خودبخود جوشش بیشتری ایجاد کرده و برای سازمان موثرتر است. زمان اجرای پروژه‌های شش سیگما نیز عمدتاً به ۳ تا ۸ ماه محدود است. این محدودیت زمانی باعث می‌شود تا اهداف با دقت بیشتری تعریف شده و قابل وصول باشند، تیم پروژه دچار خستگی و دلزدگی نشود، احتمال تغییر در ساختار مدیریتی و فضای حاکم بر سازمان کمتر باشد و مسائل دیگر. هدفگذاری و زمانبندی همزمان و صحیح، جزء اصول لازم برای تحقق هر اقدامی است که در شش سیگما قویتر از دیگر تکنیک‌ها به آن پرداخته می‌شود.
با وجود تاکید زیاد شش سیگما بر هدفگذاری صحیح، تجربه اجرای دیگر ابزار، تکنیک‌ها، سیستم‌ها و... هشدار می‌دهد که ممکن است هدف از اجرای شش سیگما فقط «اجرای شش سیگما در سازمان» شود البته منظور از این حرف، انتقاد از اجرای پروژه‌های کوچک با هدف آموختن روش اجرا و اصول شش سیگما نیست. زیرا در این حالت، سازمان به هدف خود واقف بوده و انتظاراتش نیز در سطح براورده شدن این هدف است، اما به طور کلی اگر سازمان بجای آنکه به دنبال حل مشکل اصلی خود بوده و با بررسی راه‌حل‌های مختلف به این نتیجه برسد که شش سیگما روشی مناسب برای حل این مسئله است، ابتدا تصمیم بگیرد که شش سیگما را پیاده کند و بعد برای نیل به مقصود، به دنبال مشکل بگردد (گرچه با اجرای صحیح، مشکلی از مشکلات سازمان حل می‌شود) اما مسلماً کارایی حقیقی شش سیگما مشخص نشده و ممکن است به سوءبرداشت درباره این روش و حتی استفاده از راه‌های غیرعلمی و یا تحریف حقایق منجر شود.
● هزینه و سود
هدف هر بنگاه اقتصادی، سودآوری است و تمام ابزار و تکنیک‌های مختلف کیفی، مدیریتی و مهندسی نیز با هدف افزایش سودآوری سازمان‌ها ایجاد شده‌اند، اما آنچه در عمل شاهدیم این است که گاهی اجرای یک تکنیک یا ابزار، به صرف الزام مشتری با استانداردی خاص، به هدف اصلی تبدیل شده و سازمان‌ها، هزینه‌های بسیاری صرف اجرای آن می‌کنند بدون اینکه سودی عایدشان شود. حتی در مواردی که ابزار مختلف به خوبی اجرا شده‌اند نیز عموماً سودآوری آنها به درستی محاسبه نشده و غیرملموس است. در شش سیگما با تهیه منشور پروژه در فاز تعریف، میزان صرفه‌جویی پروژه تخمین زده شده و در انتهای پروژه صحه‌گذاری می‌شود. برخی منافع این کار عبارتند از:
ـ زمینه‏ای مناسب برای اولویت‌بندی و تصمیم‌گیری مدیران فراهم می‌شود
ـ حمایت مدیریت ارشد افزایش می‌یابد
ـ اعتماد به نفس تیم افزوده می‌شود
ـ از اجرای پروژه‌های کم بازده منجر به اتلاف انرژی و دلسردی کارکنان، جلوگیری می‌شود
نکته‌ای که نباید از آن غافل شد، صحت محاسبات مالی است. اگر مراکز هزینه سازمان در حسابداری صنعتی یا روش‌های COQ به درستی مشخص نشده باشند، احتمال زیادی وجود دارد که صرفه‌جویی حاصل از یک بخش عملا توسط دیگر بخش‌ها جبران شود که این امر در درازمدت زمینه‌ساز اعتمادی مدیران و تنش‌های درون سازمانی می‌شود. اقداماتی که برای احتراز از این مشکل می‌توان انجام داد، عبارتند از:
ـ تعیین صحیح و کامل محدوده پروژه
ـ استفاده صحیح از متد COQ و یا صحه‌گذاری نتایج مالی توسط تیمی شامل نمایندگان حسابداری صنعتی
ـ تعیین شاخص‌های سطح بالای سازمان برای بررسی صرفه‌جویی (Y در سطح کلان سازمان باشد)
ـ توجه کامل در تهیه نمودار SIPOC و درج تمامی موارد لازم
ـ پایش صحیح و کامل دستاوردهای پروژه
ـ حضور فعال نماینده واحد حسابداری در تیم
● ساختار علمی پروژه
نقطه قدرت مهم در پروژه‌های شش سیگما، ساختار علمی منسجم و منظم آن است. این پروژه‌ها با نظارت کامل یک «کمربند سبز» انجام می‌شود که خود از مشاوره کمربند سیاه بهره می‌گیرد. کمربندسیاه‌ها نیز با راهنمایی کمربند سیاه ارشد، هدایتگر پروژه خواهند بود. در هر یک از سطوح، آموزش‌های لازم ارائه شده و پروژه‌هایی متناسب انجام می‌شوند. البته آموزش‌ها در هر سطح، منحصر به تکنیک‌های آماری و کیفی نبوده و «مدیریت پروژه» نیز آموخته می‌شود. با اجرای پروژه در زمینه‌های مختلف توان تخصصی لازم در زمینه پروژه‌ها، تا حدودی تامین می‌شود. این ساختار علمی منسجم، از بروز بسیاری خطاها و اعمال سلیقه‌ها که در کاربرد تک‌تک ابزار مختلف شاهد آنیم، جلوگیری کرده و یا خطاها را کاهش می‌دهد. در کنار این ساختار، ارتباط عالی بین کمربند سیاه ارشد، «قهرمان و حامی» پروژه که معمولاً سطوح بالای مدیریتی هستند، روند اجرایی کار را تسهیل و تسریع می‌کند.
در سازمان‌هایی که با اجرای شش‌سیگما به نتایج دلخواه رسیده‌اند، حدود ۳۰درصد وقت کمربند سبزها و ۷۰ تا ۱۰۰درصد وقت کمربند سیاه‌ها به شش سیگما اختصاص دارد. با رعایت این مطلب، دارای متخصصانی خواهیم شد که با توجه به کثرت پروژه‌های انجام شده، سرمایه‌ای عظیم برای شرکت خود بوده و می‌توانند در بخش‌ها و زمینه‌های کاری مختلف سازمان، نقش خود را بخوبی ایفا کنند، اما مشکلی که معمولاً با آن مواجهیم، اختصاص آموزش‌های گران‌قیمت به مدیران ارشد و میانی سازمان‌هاست. در این حالت، سطوح کارشناسی ممکن است به علت هزینه نسبتاً بالای آموزش، در دوره‌ها شرکت نکنند، مدیران نیز فاقد زمان کافی برای آموزش دیدن و اجرای پروژه بوده و اگر هم آموزش ببینند، از زمان کافی برای اجرای صحیح نقش خود برخوردار نیستند. به دلیل مدرک‌گرایی شایع در کشور، افراد بسیاری علاقه‌مند به داشتن «کمربندهای» مختلف هستند. بدون اینکه زمانی کافی را به این امر اختصاص دهند. در نتیجه، پایین آمدن سطح کیفیت مشاوره و اجرای شش سیگما چندان شگفت‌آور نخواهد بود.
برای احتراز از این مشکل، بهتر است افراد سطوح کارشناسی و کارشناسی ارشد، با توان علمی و هوشی بالا و نه لزوماً در سطوح مدیریتی، آموزش ببینند و سطوح مدیریتی در صورت شرکت در دوره آموزشی، آموخته‌ها را به عنوان دانش عمومی خود تلقی کرده و جایگاه اصلی کمربند سبز یا سیاه را به افرادی با فراغ بال بیشتر، اختصاص دهند. البته، برای افزایش رضایت شغلی، تناسب تخصص و جایگاه سازمانی و تسهیل گردش کار درون سازمان، می‌توان در ساختارسازمانی جایگاهی ویژه برای متخصصین شش سیگما در نظر گرفت.
● ساختار اجرایی
یکی از مشکلات بزرگ در پیاده‌سازی ابزار، تکنیک‌ها و استانداردهای مختلف، «عدم اعتقاد مدیریت» است. بسیاری از ابزار و تکنیک‌ها در سطح کارشناسی، به دلیل اعتقاد کارشناس و یا با هدف پاسخگویی به الزامات برخی استانداردها یا الزامات مشتری، مورداستفاده قرار می‌گیرند، اما به دلیل بی‌اعتقادی مدیریت، نه تنها از حمایت سطوح عالی و به تبع آن دیگر بخش‌های سازمان برخوردار نمی‌شوند بلکه زمان زیادی را صرف توجیه مدیریت می‌کنند. در این ساختار بیمار، تکنیک‌ها یا در سطح صوری، کاغذبازی و مستندسازی باقی می‌ماند و یا کارشناسان معتقد، ناچار به صرف تلاش بسیار زیادی می‌شوند که معمولاً باز هم به دلیل بی‌اعتقادی مدیریت، مثمرثمر واقع نمی‌شوند.
در این زمینه راهکار پیشنهادی شش سیگما رعایت «ساختار اجرایی و مدیریتی» و آموزش‌های مرتبط است. در این ساختار، یکی از مدیران ارشد به عنوان «قهرمان» از آموزش‌های فشرده لازم بهره‌مند شده و همراه با کمربند سیاه (ارشد) با توجه به نیاز سازمان و با استفاده از تکنیک‌های علمی به تعریف پروژه می‌پردازد. برای هر پروژه نیز یک «حامی» که معمولاً بالاترین مقام سازمان است، تعریف می‌شود. تمامی این افراد «فرم منشور پروژه» را با امضای خود تایید می‌کنند. با این روش:
ـ پروژه‌هایی مناسب و همسو با ماموریت سازمان تعریف می‌شوند
ـ وقتی پروژه‌ای خوب تعریف شده باشد، از پشتیبانی و حمایت مدیریت برخوردار می‌شود
ـ حامی ملزم به رفع مشکلات حین اجرای پروژه‌هاست.
ـ تیم کارشناسی، زمان لازم برای توجیه مدیریت را صرف اجرای کار می‌کنند
ـ همکاری واحدهای مختلف با نظارت قهرمان و حامی تسهیل می‌شود
ـ پیشرفت پروژه بهبود می‌یابد
یکی از دیگر مشکلاتی که سازمان‌ها با آن مواجه هستند، عدم تخصیص زمان کافی قهرمان به انتخاب پروژه اجرای شش سیگما خود تبدیل به هدف شده، صرف «تعداد» پروژه‌ها ملاک قرار می‌گیرد و یا ممکن است مدیریت به افراد زیرنظر خود دستور دهد که چند عنوان پروژه را تعریف کنند و به دلیل تنگی وقت، موضوع را به درستی بررسی نکرده و در نتیجه، در مرحله اجرا از حمایت لازم دریغ می‌ورزد.
برای احتراز از این مشکل، می‌توان بر لزوم برخورداری مدیران ارشد از آموزش‌های لازم، استفاده از متدهای انتخاب پروژه و پذیرفتن زمان لازم برای شش سیگما به عنوان ضرورت، تاکید کرد.
● انسجام
اجرای گسسته و غیرهدفمند تکنیک‌ها و ابزار مختلف که گاهی اوقات صرفاً به دلیل الزامات بیرونی اجرا می‌شوند، مشکل دیگر سازمان‌هاست.
DOE, SPC, FMEA, QFD و... بدون ارتباط مناسب با یکدیگر اجرا می‌شوند و چه بسا از یک سو دستاوردهای استفاده از هر ابزار، بدون استفاده بماند و از سوی دیگر، یک مشکل در تیم‌ها و از جهات مختلف بررسی شده و به دلیل محدودیت هر ابزار و به‌رغم دوباره‌کاری‌های زیاد، به نتیجه‌ای مطلوب نینجامد. تاثیر آشکار این امر، اتلاف زمان و نیروی کارشناسی است، اما مشکل بسیار بزرگتر، بی‌اعتمادی تیم کارشناسی و بدنه اپراتوری (در بعضی ابزار) است. زیرا وقتی در چند پروژه مختلف، یک مشکل مطرح شده و بدون حل باقی بماند، سایه ناامیدی بر دیگر پروژه‌ها نیز خواهد افتاد.
در پروژه شش سیگما، هدف اصلی حل مشکل است و تمام تکنیک‌ها و راه‌های مختلف «ابزار حصول هدف» تلقی می‌شوند:
از هر تکنیکی در جای صحیح خود استفاده شده و در عمل، به‌کارگیری صحیح آنها نیز آموزش داده می‌شود
ارتباط منسجم و صحیح ابزار مختلف، تمرین شده و به هنگام اجرا، جزئی از فرهنگ سازمان می‌شود.
صرف استفاده از تکنیک‌های پیچیده در شش سیگما، نوعی الزام تلقی نمی‌شود. بنابراین تمام تلاش تیم معطوف به حل مسئله می‌شود و نه درگیر پیچ‌و‌خم‌های اجرای تکنیک‌های مختلف
چون تمام تلاش‌ها معطوف به حل مشکل است و حمایت‌های لازم نیز وجود دارد، احتمال موفقیت بیشتر بوده و در نتیجه امیدواری تیم اجرایی افزایش می‌یابد. این امر به ایجاد فضای سازمانی مناسب‌تر، کمک می‌کند.
● شاخص اثربخشی
در مورد سیستم مدیریت کیفیت ISO، شوخی مشهوری وجود دارد. گفته می‌شود: «اجرای ISO فقط برای مشاوران، گواهی‌دهندگان و «شرکت زیراکس» مفید است.» صرف‌نظر از بررسی این طنز، واضح است که تاکیدی که در شش سیگما بر سنجش اثربخشی وجود دارد، در استانداردهایی همچون ISO یا سیستم TQM و یا حتی ابزار و تکنیک‌هایی نظیر QFD, SPC, DOE و... وجود ندارد. مثلاً در پیاده‌سازی ISO۹۰۰۱ می‌بایستی شاخص اثربخشی هر بهبود مشخص شود، اما اینکه سازمان دقیقاً به چه میزان از دریافت گواهینامه ISO۹۰۰۱ منتفع شده است، محاسبه نمی‌شود. در SPC، افزایش شاخص قابلیت ماشین به عنوان هدف درنظر گرفته می‌شود، بدون اینکه تاثیر این بهبود در کل سازمان بررسی و توجیه آن صحه‌گذاری شود.
در شش سیگما، تاکید شده است که پروژه در راستای بهبود یکی از شاخص‌های کلیدی سازمان (Yبزرگ) باشد. این شاخص، برای اینکه بخوبی قابل مدیریت و بهبود باشد، به چند شاخص کوچک‌تر تحت عنوان y کوچک تقسیم می‌شود. در ابتدای پروژه، سطح کیفی هر شاخص با عاملی به نام «سطح سیگما» سنجیده شده و پس از اجرای پروژه نیز مجدداً سطح سیگما برای yها (کوچک) و Y (بزرگ) محاسبه و بهبود آن صحه‌گذاری می‌شود.
از سوی دیگر، سودآوری هر پروژه شش سیگما، در ابتدای پروژه تخمین زده شده و در انتهای پروژه نیز با دانستن دقیق هزینه‌ها و صرفه‌جویی‌های انجام شده، میزان صرفه‌جویی خالص پروژه محاسبه می‌شود. البته، تعیین صحیح پروژه، محاسبه درست سطح سیگما با توجه به تعریف سیگمای بلند و کوتاه‌مدت و رعایت اصول COQ، نکاتی است که در این زمینه نباید از آنها غافل شد.
● پذیرش تغییرات به عنوان ذات فرایند
«دمینگ» با پذیرش نوسانات به عنوان ذات فرایندها، کنترل آماری فرایند را پایه نهاد و در ادامه این تفکر، رویکرد شش سیگما تغییرات میانگین را نیز درنظرگرفته و کل تغییرات را به دو دسته کوتاه مدت و بلندمدت تقسیم می‌کند و برخی تغییرات عمومی مثل تغییر بچ مواد اولیه، تغییر نوبت کاری، تغییر اپراتور و... را نیز که در هر فرایندی اجتناب‌ناپذیرند، به عنوان تغییرات بلندمدت فرایند می‌پذیرد. در محاسبات شش سیگما در صورت امکان برای به دست آوردن عملکرد بلندمدت سیستم، نمونه‌گیری در بازه طولانی (مثلا با بررسی سوابق پروژه) انجام می‌شود و در غیر این صورت با کاهش ۵/۱واحد از سطح سیگمای کوتاه‌مدت، عملکرد فرایند در درازمدت تخمین زده می‌شود.
مثلاً اگر میانگین نمونه‌ای ۲۰تایی، قبل از انجام پروژه ۵۴/۳ با واریانس ۱/۰ و پس از پروژه ۵۲/۳ با واریانس ۱۵/۰ باشد، این اختلاف به عنوان «تغییر» یعنی بهتر یا بدتر شدن فرایند تلقی نمی‌شود بلکه برای سطح اطمینان موردنظر و با توجه به نوسانات فرایند تغییر فرایند مشخص می‌شود.
▪ در نظرگرفتن این تغییرات به عنوان ذات فرایند، باعث می‌شود که:
ـ بهبودهای واقعی از بهبودهای ناشی از نمونه‌گیری کوچک تمیز داده شوند.
ـ تغییرات ناشی از فشارهای مقطعی به عنوان عملکرد کوتاه‌مدت پذیرفته شده و انتظار حفظ این عملکرد در درازمدت وجود نداشته باشد (انتظارات واقعی‌تر باشد)
ـ تغییرات اجتناب‌ناپذیر (مثل تغییر شیفت) پذیرفته شود
ـ تغییری که به عنوان بهبود ثبت می‌شود، در واقع و به احتمال قوی، بهبودی واقعی است و در آینده حفظ این سطح از عملکرد را می‌توان انتظار داشت.
● حفظ نتایج پروژه
مشکلی که در انواع پروژه‌های بهبود و دیگر اقدامات هر سازمانی با آن مواجهیم، نهادینه نشدن دستاوردهای تیم پروژه است. یعنی، با رفتن تیم اجرایی پروژه و یا وقوع تغییری مدیریتی، قسمت عظیمی از دانش پروژه یا از سازمان خارج می‌شود و یا با انتقال مسئولیت پروژه (مثلا انتقال از فاز توسعه و تکوین محصول به تولید انبوه) منتقل نمی‌شود و کسانی که طی اجرای پروژه، دانشی را کسب کرده‌اند، به مرور زمان اندوخته‌های خود را فراموش می‌کنند. از سوی دیگر، درخصوص پروژه‌های بهبود، مشاهده می‌شود که در بازه‌ای کوتاه با استفاده از انواع اهرم‌های تشویق و اجبار، عملکرد به سطحی خوب می‌رسد، اما پس از حصول نتایج و اعلام ختم پروژه، دستاوردهای آن حفظ نمی‌شود. در رویکرد شش سیگما برای حفظ نتایج از اقدامات مختلفی استفاده می‌شود که عبارتند از:
ـ FMEA راه‌حل: یعنی در زمان انتخاب راه حل تمام حالات بالقوه شکست حدس زده شده و برای مقابله با آن تدابیر لازم اتخاذ می‌شود.
ـ مستندسازی: در طول پروژه شش سیگما، مستندات لازم به طور کامل تهیه شده و در فاز کنترل تمام مستندات مرتبط به نحوی تکمیل و اصلاح می‌شوند که از تداوم بهبود حاصل اطمینان حاصل شود. یکی از این مدارک، برنامه کنترل است که در آن، عوامل تاثیرگذار بر CTQها تعریف شده و سطح مناسب هر یک، مشخص و حدود و نحوه کنترل آنها تعیین می‌شود. با اجرای برنامه کنترل، می‌توان اطمینان داشت که بهبودهای ایجاد شده، دوام خواهند داشت.
ـ کنترل و ضدخطاسازی: استفاده از روش‌های SPC و پوکایوکه در فاز کنترل، به اطمینان از حفظ وضعیت مطلوب حاصله کمک می‌کند. البته با توجه به مشکلات اجرایی SPC، روش‌های ضد خطاسازی مناسب‌تر به نظر می‌رسند.
ـ پایش پروژه: پس از اتمام پروژه، روند سطح سیگمای Y(بزرگ) و yهای (کوچک) را می‌بایستی تحت کنترل قرار داد. در یک پروژه صحیح شش سیگما، از طریق تحت کنترل قرار دادن معلول‌ها (y,Y) می‌توان وضعیت کل عوامل (xها) را نظارت کرد. اگر سطح سیگما با مرور زمان افت کند، اقدام مناسب انجام می‌شود.

نظرات() 
http://reacxuacor.strikingly.com/
دوشنبه 3 تیر 1398 01:50 ق.ظ

You said it perfectly.!
female cialis no prescription purchasing cialis on the internet 5 mg cialis pharmacie en ligne cialis price in bangalore cialis free trial achat cialis en europe price cialis best cialis 5 mg scheda tecnica buy cialis cheap 10 mg buying cialis in colombia
http://cioucodan.strikingly.com/
یکشنبه 2 تیر 1398 10:01 ق.ظ

Wow plenty of excellent knowledge!
if a woman takes a mans cialis cialis pills wow cialis tadalafil 100mg dosagem ideal cialis we like it safe cheap cialis cialis et insomni cialis professional yohimbe buying cialis on internet how to purchase cialis on line cialis preise schweiz
http://timtama.strikingly.com/
شنبه 1 تیر 1398 07:23 ب.ظ

You revealed this terrifically.
does cialis cause gout buy name brand cialis on line cialis 20mg prix en pharmacie safe dosage for cialis cialis generika cialis daily new zealand the best site cialis tablets prix de cialis cialis sicuro in linea cialis usa cost
http://vinposthow.strikingly.com/
شنبه 1 تیر 1398 02:26 ق.ظ

You suggested that well.
cialis 5 effetti collaterali we choice cialis uk buying cialis on internet best generic drugs cialis are there generic cialis cialis reviews brand cialis nl we like it safe cheap cialis cialis generico in farmacia tadalafil 20 mg
http://resbarow.strikingly.com/
پنجشنبه 30 خرداد 1398 05:39 ب.ظ

You actually expressed this terrifically!
we choice cialis pfizer india how do cialis pills work tadalafil 20 mg cialis super kamagra cialis wir preise cialis daily reviews cialis tadalafil cialis farmacias guadalajara where cheapest cialis cialis 20 mg best price
cheapest cialis
چهارشنبه 29 خرداد 1398 11:14 ب.ظ

Excellent forum posts. Regards.
acheter du cialis a geneve cialis savings card cialis generisches kanada cialis prices in england cialis 20mg prix en pharmacie discount cialis tadalafil 10 mg online prescriptions cialis we recommend cialis info buy brand cialis cheap
Buy cialis online
چهارشنبه 29 خرداد 1398 06:48 ق.ظ

You said it nicely..
cipla cialis online buy original cialis cialis vs viagra cialis 200 dollar savings card cialis venta a domicilio get cheap cialis ou acheter du cialis pas cher cialis italia gratis cialis prices in england achat cialis en itali
http://worthdote.strikingly.com/
سه شنبه 28 خرداد 1398 08:13 ق.ظ

Helpful tips. Regards!
buy generic cialis cialis 5 mg buy cialis tablets for sale cialis generic tadalafil buy miglior cialis generico generic cialis in vietnam cialis 5mg prix acheter du cialis a geneve 5 mg cialis coupon printable tadalafil generic
http://barningbo.strikingly.com/
دوشنبه 27 خرداد 1398 02:18 ق.ظ

Truly many of beneficial tips.
enter site natural cialis how to buy cialis online usa cialis sicuro in linea canadian drugs generic cialis cialis for bph look here cialis cheap canada cialis great britain bulk cialis only best offers 100mg cialis cialis generico online
http://perturow.strikingly.com/
شنبه 25 خرداد 1398 10:41 ب.ظ

You made your point.
cialis rezeptfrei cialis soft tabs for sale cialis super kamagra how much does a cialis cost cialis preise schweiz miglior cialis generico india cialis 100mg cost cialis mit grapefruitsaft cialis 20mg preis cf cilas
http://skyrelec.strikingly.com/
شنبه 25 خرداد 1398 08:42 ق.ظ

Nicely put, Cheers!
import cialis where to buy cialis in ontario interactions for cialis are there generic cialis cialis daily dose generic purchase once a day cialis we choice free trial of cialis comprar cialis 10 espa241a cialis rckenschmerzen wow cialis tadalafil 100mg
http://graphinrof.strikingly.com/
جمعه 24 خرداد 1398 03:58 ق.ظ

Really a good deal of excellent data.
acquistare cialis internet cialis usa cost cialis free trial cialis 20mg prix en pharmacie cialis generic availability side effects of cialis cialis ahumada cialis 20mg prix en pharmacie cialis generisches kanada cialis 100 mg 30 tablet
http://colsahalt.strikingly.com/
پنجشنبه 23 خرداد 1398 02:00 ب.ظ

Fine posts. Regards.
cialis prezzo di mercato cialis manufacturer coupon venta de cialis canada cialis professional yohimbe cialis generico in farmacia generico cialis mexico chinese cialis 50 mg we use it cialis online store canadian discount cialis cialis en mexico precio
cialisvie.com
سه شنبه 21 خرداد 1398 03:20 ق.ظ

Nicely put, Kudos.
cialis tadalafil online cialis 5mg billiger cialis 100 mg 30 tablet how much does a cialis cost cialis prices are there generic cialis how does cialis work cialis tablets cialis baratos compran uk cialis generico postepay
cialisvie.com
یکشنبه 19 خرداد 1398 09:55 ب.ظ

Incredible many of beneficial tips!
cialis for sale cialis 50 mg soft tab cialis kaufen wo cialis 5mg prix cialis prezzo in linea basso buy brand cialis cheap cialis 5 mg funziona cialis generika usa cialis online acheter cialis meilleur pri
http://cialisvie.com/
شنبه 18 خرداد 1398 04:16 ب.ظ

Thanks! Helpful stuff!
sublingual cialis online cialis coupon when can i take another cialis cialis en mexico precio only here cialis pills cialis generico import cialis rx cialis para comprar cialis side effects dangers prescription doctor cialis
http://sergeytatiananikitiny.com/index.php/4324324/7876867867876
جمعه 6 اردیبهشت 1398 04:40 ق.ظ
るネットショップでございます,製造技術がかなり成熟したエルメスンバッグ偽物、プラダバッグ偽物、ボッテガヴェネタバッグ偽物
http://tinhuybacgiang.org.vn/contact
جمعه 6 اردیبهشت 1398 04:39 ق.ظ
ウブロ スーパーコピー時計代引き
https://led-displays.ru/azs
چهارشنبه 28 فروردین 1398 12:01 ق.ظ
スーパーコピーブランドと書いてネットで販売されてるけど、あれ買ってもいいの? 試しに注文ボタンを押してみたら、
http://www.hvunitas.nl/big_4418/
چهارشنبه 28 فروردین 1398 12:00 ق.ظ
ブランドコピー代引き時計/財布激安販売-スーパーコピーブランド代引き時計専門店
http://www.siv-marsens.ch/node/5
چهارشنبه 28 فروردین 1398 12:00 ق.ظ
弊店は世界一流ブランドスーパーコピー時計を取扱っています。オメガコピー、オメガスーパーコピー
Buy cialis
جمعه 16 آذر 1397 02:09 ب.ظ

Great information, Thanks a lot!
cialis 100 mg 30 tablet cialis en 24 hora comprar cialis 10 espa241a estudios de cialis genricos costo in farmacia cialis cialis 20mg prix en pharmacie cialis free trial cialis 5mg link for you cialis price are there generic cialis
buy cialis no rx
پنجشنبه 15 آذر 1397 07:00 ب.ظ

You actually reported that well!
fast cialis online preis cialis 20mg schweiz cialis kaufen prescription doctor cialis cialis pills boards we recommend cialis best buy recommended site cialis kanada cialis sans ordonnance cialis dosage recommendations i recommend cialis generico
cialis
چهارشنبه 14 آذر 1397 11:24 ب.ظ

You actually suggested it perfectly.
cialis prezzo di mercato cialis generico lilly cialis prezzo di mercato order a sample of cialis cialis price thailand can i take cialis and ecstasy cialis sale online prezzo di cialis in bulgaria cialis cost where cheapest cialis
Cialis 20 mg
چهارشنبه 14 آذر 1397 07:55 ق.ظ

Seriously a lot of amazing information.
wow cialis 20 cialis 200 dollar savings card cialis 100 mg 30 tablet free generic cialis cialis generika in deutschland kaufen cialis 5mg billiger link for you cialis price compare prices cialis uk only now cialis 20 mg get cheap cialis
buy cialis usa
سه شنبه 13 آذر 1397 08:24 ب.ظ

You stated this exceptionally well!
online prescriptions cialis side effects for cialis cuanto cuesta cialis yaho preis cialis 20mg schweiz 200 cialis coupon generico cialis mexico canada discount drugs cialis cialis 20 mg best price cialis for sale in europa buying brand cialis online
buy cialis pills online
سه شنبه 13 آذر 1397 09:30 ق.ظ

Incredible tons of valuable data.
free generic cialis generic cialis 20mg tablets the best site cialis tablets cialis super kamagra cialis official site cost of cialis cvs cialis canada non 5 mg cialis generici cialis prices in england prezzo di cialis in bulgaria
buy cialis germany
دوشنبه 12 آذر 1397 09:38 ب.ظ

Nicely put. With thanks.
generic cialis levitra canadian cialis cialis generico in farmacia cialis 5mg billiger buy online cialis 5mg enter site very cheap cialis cialis ahumada cialis taglich ou acheter du cialis pas cher cialis professional from usa
buy tadalafil no prescription
دوشنبه 12 آذر 1397 09:02 ق.ظ

Useful information. Thanks.
online cialis online prescriptions cialis viagra or cialis click here to buy cialis only best offers cialis use cialis lilly tadalafi cialis for sale in europa cialis manufacturer coupon cialis dosage recommendations cialis y deporte
Generic cialis
یکشنبه 11 آذر 1397 09:08 ب.ظ

You said it very well.
cialis generic rezeptfrei cialis apotheke click here take cialis cialis mit grapefruitsaft cialis patentablauf in deutschland click now cialis from canada buy cheap cialis in uk cialis 20 mg cut in half cheap cialis free cialis
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر



نمایش نظرات 1 تا 30