تبلیغات
مقالات دانشجویی - استانداردهای ISO 9000



Admin Logo
themebox Logo



تاریخ:شنبه 14 آبان 1390-12:36 ب.ظ

نویسنده :شمسی فیروزیان

استانداردهای ISO 9000

مقاله‌ای را كه خواننده عزیز ملاحظه می‌كند، ترجمه مقاله آقای مت سیور (Matt Seaver ) تحت عنوان
ISO 9000 focus moves from compliance to achieving results است كه در مجله وزین ISO management systems در تاریخ March-April 2002 به چاپ رسیده است. نویسنده كه عضو كمیته ISO/TC 176 می‌باشد، در تهیه استانداردهای ISO9000 در سال‌های 1994 و 2000 فعالیت جدی داشته است. نویسنده دارای مدرك دكترا در بیوشیمی است و مدت 13 سال با سمت مدیر كیفیت در یك كارخانه تولید كننده غذای كودك سابقه دارد. آقای مت سیور چند جلد كتاب در موضوع استاندارد نوشته ‌است كه یكی از آنها «اجرای ISO9000:2000 » است. یكی از نكات قابل توجه در این مقاله، نگاه به استاندارد ISO9004:2000 و استفاده از آن در طراحی سیستم‌های جامعتر است. به نظر مترجمان، ترجمه این مقاله با توجه به نیاز جامعه ایران برای درك بهتر استاندارد مفید می‌باشد و امیدواریم كه خوانندگان عزیز و متخصصان گرامی از خواندن این مقاله بهره برند و موارد كاستی‌ها را مشفقانه تذكر دهند.

استانداردهای ISO 9000
انكار این موضوع كه مجموعه استانداردهای ISO9000 در گذشته مورد انتقادات شدید قرار گرفته، سودی در برنخواهد داشت. بیشتر این انتقادات مربوط به نقاط ضعف لمس شده در زمینه ارائه منافع واقعی و تكیه استاندارد بر كاغذبازی بوده‌ است. من همواره احساس كرده‌ام كه این ناكامی بیشتر به علت راه و روش پیاده‌سازی سیستم‌های كیفیت است و به ضعف ماهیتی در استاندارد مربوط نیست.
با توجه به روح واقعی مشتری‌گرایی كمیته فنی ISO/TC 176 كه مسؤول استانداردهای ISO 9000 است، پس از نظرسنجی جهانی در مورد نیازمندی‌های مشتری با دید استاندارد مناسب برای قرن 21 ، تغییرات عمده‌ای در این استاندارد ایجاد شد. در نتیجه، مجموعه استاندارد بسیار متفاوتی از آنچه در 14 سال گذشته ارائه شده، به دست آمد.

تغییرات اساسی
استانداردهای جدید از دیدگاه‌های مختلف با استانداردهای قدیمی تفاوت‌های اساسی دارند. دو نمونه از این تفاوت‌ها عبارتند از:
اول: ابتكارات استاندارد جدید كه باید برای سیستم مدیریت كیفیت اجرا شود. این ابتكارات بر مبنای هشت اصل كیفیت كه جوهر مدیریت كیفیت خوب را در خود دارند، استوارند؛ این اصول عبارتند از:
ـ مشتری‌گرایی: موفقیت كلی یك سازمان به میزان راضی كردن انتظارات مشتریانش بستگی دارد.
ـ رهبری: بدون داشتن تعهد محكم و رهبری مدیریت ارشد، كلیه تلاش‌ها با شكست مواجه خواهد شد. مدیریت ارشد جو سازمان را تعریف می‌نماید و این مسأله، رفتار سایر كاركنان در سازمان را معین می‌كند.
ـ مشاركت دادن مردم و كاركنان: بدون همكاری كلیه اشخاص مرتبط، امكان پاسخگویی به اهداف اندك است. كاركنان بایستی در كلیه سطوح مشاركت داشته باشند و باید احساس كنند كه منافعشان در گرو موفقیت سازمان است.
ـ فرایندگرایی: اگر هر گونه مأموریت یا پروژه به صورت فرایند نگریسته شود، بهتر اجرا می‌شود تا به صورت وظایف ناپیوسته فردی.
ـ رویكرد سیستمی به مدیریت: چنانچه فرایندهای مختلف فعالیت‌های تجاری یك سازمان به صورت قسمتی از یك سیستم كلی كنترل شوند، از مدیریت اثربخش‌تری برخوردار خواهند شد. مدیریت تعامل فرایندها، به هر فرایند جهت دستیابی به اهداف سازمان كمك خواهد كرد.
ـ بهبود مستمر: نباید برای همیشه به عملكرد در یك سطح راضی شد. یكنواختی خوب است، ولی بهبود دادن بهتر است. رقبا در حال بهبود مداوم هستند؛ ما نیز چنانچه بخواهیم موقعیت خود را نسبت به آنان حفظ كنیم، نیاز به بهبود داریم.
ـ رویكرد واقعی به تصمیم‌گیری (كارشناسی): در اغلب اوقات تصمیمات بر پایه احساسات و عواطف گرفته می‌شوند. تصمیم‌گیری بر پایه جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها و واقعیات، اثربخش‌تر است.
ـ منافع متقابل با تأمین‌كنندگان: با ایجاد رابطه قوی با تأمین‌كنندگان مورد اعتماد و قابل تكیه، كیفیت و قابلیت اعتماد به طور قابل توجهی بهبود یافته و منافع مالی خوبی برای طرفین حاصل خواهد شد.
اگر چه تمام مطالب بالا كاملاً قابل قبول هستند، اما مطلب تكان‌‌دهنده جدیدی گفته نشده است. به راستی چند نفر از ما صادقانه می‌تواند بگوید كه در گذشته بر اساس اصول فوق‌الذكر عمل كرده و فقط در موردش حرف نزده است؟
دوم: تغییر دوم در رویكرد به انتقادات اصلی دو نسخه پیشین استاندارد مربوط می‌شود. در دو نسخة پیشین به نظر نمی‌رسید كه بخواهند در عملكرد و نتایج بهبود واقعی ایجاد كنند؛ ولی در عوض بر انطباق سیستم با روش‌های اجرایی و تشریفات آن تمركز داشتند.
اهمیتی كه از كاغذبازی به دست آمد، هرگز مد نظر نویسندگان اولیه استاندارد نبود. كننده‌های واقعی در تهیه استاندارد نقش چندانی نداشتند، بلكه فقط مشاهده‌‌گرها بودند كه تصمیم گرفتند «روش اجرایی»، یعنی «روش اجرایی مستند». در نتیجه بسیاری از ما مجبور شدیم نظام‌نامه‌های حجیم با روش‌های اجرایی بسیار تفضیلی تهیه كنیم و این واقعیت را فراموش كردیم كه ممكن است كاركنان آموزش بالا دیده و یا از نزدیك سرپرستی شده را نادیده بگیریم. اغلب در این نظام‌نامه‌ها، قسمت‌های حجیمی از مفاد تهیه شده از سایر مستندات (برای مثال تأمین كننده تجهیزات) وجود دارد كه با اندكی تأمل درمی‌یابیم كه این مستندات ارزش چندانی ندارند؛ اما متخصصان می‌گفتند كه باید اینها را تهیه كنید.
خوشبختانه در حال حاضر این رویكرد در استاندارد جدید تشویق نمی‌شود. در واقع، فقط شش روش اجرایی مستند، تجویز شده است كه به قرار زیر هستند:
- كنترل مستندات
- كنترل سوابق
- ممیزی داخلی
- كنترل عدم انطباق
- اقدام اصلاحی
- اقدام پیشگیرانه
این بدان معنی نیست كه به دیگر روش‌های اجرایی نیازی نیست. بعید به نظر می‌رسد كه یك سیستم اثربخش فقط دارای شش روش اجرایی باشد. نكته اینجاست كه هر سازمان با توجه به شرایط كاری، روش‌های اضافه اجرایی مورد نیاز را به سیستم خود اضافه خواهد كرد.

تغییر مستندات موجود
اولین سؤالی كه اغلب در مورد مستندات پرسیده می‌شود، این است كه آیا نیاز به تغییر نظامنامه كیفیت و سایر اسناد كیفیتی وجود دارد؟ جواب كوتاه این است كه بعضی از تغییرات، ضروری خواهد بود. در سند راهنمای صادر شده از كمیته ISO/TC 176 ، صریحاً گفته شده كه در ایجاد تغییرات الزامی وجود ندارد؛ اما در عمل با سیستم جدید، مدیریت بدون تغییرات، با مشكل مواجه خواهد شد.
تغییرات مورد نیاز در دو قسمت مطرح می‌شوند؛ تغییرات در نظامنامه و عناصری كه در سیستم كیفیت جاری وجود ندارند.
تنظیم نظامنامه موجود با ساختار جدید، در نظر كاری بیش از جابه‌جا كردن مطالب (Cut & Paste) است؛ زیرا در عمل، كار پیچیده بوده و نیازمند تسلط كافی به استاندارد جدید می‌باشد.
وقتی ارتقای سیستم انجام شد، چنانچه شكافی در سیستم باشد، مشخص خواهد شد؛ میزان این شكاف‌ها، به میزان همه جانبه بودن سیستم بستگی دارد. آنگاه باید برای عناصر جدید سیستم، روش‌های اجرایی اضافه و به شیوة جدید نوشته شوند؛ به نحوی كه از جزئیات غیرضروری و یا مفادی كه مفید نیستند، اجتناب شود.
در بعضی از سازمان‌ها كار كمتری برای ارتقای سیستم وجود خواهد داشت. بیشتر كارفرمایان من، اقدامات لازم كمتری خواهند داشت؛ زیرا من همیشه كارفرمایان را ترغیب كرده‌ام تا به عنوان مثال، فرایندهای خود را مستند كنند و كانال‌های مؤثری جهت اطلاع‌رسانی ایجاد نمایند؛ معمولاً این فعالیت‌ها را  فقط بر اساس اینكه مفید هستند، توصیه می‌كنم، نه به دلیل آنكه به طور مشخص الزامی و ضروری می‌باشند. بعضی از سازمان‌ها حداقل الزامات را جهت انطباق انجام می‌دهند و به این نكته كه كوشش كنند از سیستم ISO9000 به عنوان ابزاری برای رسیدن به نتیجه استفاده نمایند، توجه نمی‌كنند.

نتایج از شیوه‌ها مهمترند
استانداردهای ISO9001 و ISO9004 بیشتر بر نتیجه تأكید می‌كنند و به شیوه‌های كسب انطباق با روش‌های اجرایی مستند كمتر توجه دارند. در مورد یك سازمان آموزشی نقل می‌كنند كه می‌خواست فهرست ثبت مدرسان خود را به‌روز كند. در روش اجرایی جدید خواسته شده بود كه مدرسان دارای گواهینامه صلاحیت آموزش باشند. بعضی از مدرسان قدیمی، شواهد عینی مراحل آموزشی لازم برای تدریس را گم كرده ‌بودند. در نتیجه برای باقی ماندن در فهرست مدرسان، مجبور شدند دوره مهارت آموزشی را مجدداً طی كنند! در این داستان، به اشتباه وسیله جای هدف را گرفته است. هدف از این كار حصول اطمینان از صلاحیت كلیه مدرسان در فهرست بود و یك عامل در ارزیابی اثربخشی مدرس، كنترل صلاحیت وی بود. ولی بعداً گواهی آموزشی، «شرط لازم و كافی» برای اثبات صلاحیت شد. در نتیجه این واقعیت كه راه‌های دیگری برای اثبات مهارت آموزشی مدرس وجود دارد و شخصی كه با موفقیت در دوره مهارت آموزشی حضور یافته است، ممكن است در عمل مدرس خوبی نباشد، نادیده گرفته شده ‌است.
هرگز هدف را با وسیله اشتباه نگیرید؛ روی نتایج تمركز كنید و نه روی وسیله.
ISO9000 ابزاری برای كمك جهت دستیابی به هدف است و خودش نباید هدف باشد.

ساختار جدید
تغییر واضح دیگر در سیستم، به ساختار استاندارد مربوط است. در حال حاضر طیف استانداردهای خانواده ISO9000 یكی شده و به دو استاندارد اجرایی ISO9001 و ISO9004 تبدیل شده‌ است. استاندارد ISO9002 و ISO9003 دیگر وجود ندارند. از این به بعد، همه با الزامات مستند یك استاندارد ISO9001 كار خواهند كرد و در مواقعی كه یك الزام خاص كاربرد ندارد،‌ در دامنه كاربرد سیستم گواهینامه كیفیت به آن توجه خواهد شد.
به علاوه، استاندارد ISO9001 و ISO9004 با یكدیگر بیشتر هماهنگی دارند. در گذشته، كاربران استاندارد همیشه نقش استاندارد ISO9004 را خوب درك نمی‌كردند و آن را به عنوان راهنمایی جهت انطباق با استاندارد ISO9001 و اجرای آن تلقی می‌كردند. در واقع تفكر محض پیاده‌سازی استاندارد صحیح نیست. مفاد ISO9001 فقط مجموعه‌ای از وظایفی است كه باید در هر سیستم مدیریت كیفیت برای حصول اطمینان از كسب كیفیت محصول و رضایت مشتری انجام شود.
استاندارد ISO9004 به عنوان سندی است كه تشریح می‌كند یك سیستم با توجه به طرف‌های ذی‌نفع، چه چیزهایی باید داشته باشد. در حال حاضر، پاراگراف‌های این دو استاندارد شبیه هم هستند. ISO9004 در عمل بهترین راهنما یا روش كار برای تهیه سیستم كیفیت با هدف رسیدن به بهترین نتیجه می‌باشد. در حالی كه ISO9001 فعالیت‌های مشخصی را كه سازمان به دلیل كسب رضایت مشتری و یا تضمین كیفیت باید انجام دهد، تشریح می‌كند.
در خصوص استاندارد ISO9004 جدید بایستی به طور واضح گفت كه این استاندارد راهنمای خاصی برای انطباق با الزامات ISO9001 ارائه نمی‌كند. به علاوه، بعضی از مفاد استاندارد ISO9001 كه بنا به تعریف الزامی تلقی نمی‌شوند، به دلیل كمك به موفقیت سازمان، باید در سیستم مدیریت اجرا شوند.

رویكرد فرایندی و طراحی سیستم
یكی دیگر از تغییرات پایه‌ای كه انتظار می‌رود با اجرای این استاندارد ایجاد شود، استفاده از رویكرد فرایندی در مدیریت كیفیت و ساخت سیستم مدیریت حول محور فرایندهاست. منافع این رویكرد عبارت است از برانگیختن توجه دقیق ما به ماهیت كار و اجبار ما برای داشتن نگاهی كلی بر كلیه فعالیت‌ها و توجه به نحوه تعامل آنها با یكدیگر. ساختار استاندارد قبلی، نسبت به ساختمان سیستم كیفیت رویكردی جزیره‌ای داشت. همه با 20 عنصر استاندارد آشنا بودند و بسیاری در هنگام طراحی سیستم‌ها از بالا شروع كرده و آنچه را برای هر عنصر مناسب تشخیص می‌دادند، پیش‌نویس می‌كردند؛ آنگاه مستندات در یك یا چند نظام‌نامه قرار می‌گرفت و به هر یك اسم متناسب با آن داده و سپس سوابق جمع‌آوری می‌شد. پس از تكمیل كار، هیچ مانعی برای نصب گواهینامه روی دیوار سالن در سازمان وجود نداشت. در آن نقطه، هدف كامل حاصل می‌شد و ISO9000 به طور كامل در دسترس بود؛ زیرا ISO9000 هدف بود.
نسخه 2000 ، طراحی سیستم مدیریت را موضوعی پیچیده‌تر كرده است؛ دیگر چك‌لیست ساده 20 عنصری وجود ندارد. كاربر اجبار دارد كه به شرایط كلی در داخل سازمان توجه كند. قابل توجه اینكه خیلی از سازمان‌ها سیستم ISO9000 داشته‌اند، ولی به این وظیفه اصلی توجه نكرده‌اند.
در سیستم چك‌لیست 20 عنصری، استخوان‌بندی سیستم در بشقاب ارائه می‌شد و متأسفانه بسیاری توجه بیشتر به جلو نداشتند و فقط بر اساس چك‌لیست حركت می‌كردند و برای هر عنصر یك روش اجرایی و چند برگ سابقه می‌ساختند و ممیزی داخلی به طور ساده عبارت بود از حصول اطمینان از پیروی این روش‌های اجرایی و تكمیل صفحه‌های سوابق. با این روند، گله داشتیم كه ISO9000 برای ما در واقع كاری انجام نمی‌دهد.

فرصتی برای شروع تازه
گرچه اغلب در مورد حجم كار در تنظیم سیستم‌های سازمان با الزامات استاندارد جدید، شكایاتی وجود دارد، اما می‌توان این طور به موضوع نگاه كرد كه با اجرای این استاندارد، فرصتی برای بهبود سیستم‌ها ایجاد می‌شود كه بدون آن، بهبود سیستم عملی نمی‌شد.
سیستم اولیه استاندارد بر اساس توصیه‌های افراد خارج از گود تهیه شده بود. در آن زمان، نسبت به استاندارد و اهداف آن بینش ناچیزی وجود داشت و به ناچار تا اندازه زیادی به كیفیت راهنمایی‌های دریافت شده، وابسته بودیم و متأسفانه باید گفت كه اگر این راهنمایی‌ها غلط نبودند، معمولاً معیوب بودند.
اكنون با استاندارد محافظه‌كارانه‌تر برخورد می‌كنیم و نسبت به انتظارات خود از آن، انتقادی‌تر عمل می‌نماییم؛ لذا دیگر به متخصصان اجازه نمی‌دهیم ما را به اجرای وظایفی وادار كنند كه دارای منافع معینی نیستند. اكنون ما فرصت داریم تا قسمت‌های تكراری و غیر مؤثر سیستم را جراحی كرده و آن را به چیزی دارای منافع واقعی و قابل اندازه‌گیری تبدیل كنیم.

نظرات() 
best toronto vape shop
پنجشنبه 10 مرداد 1398 01:22 ب.ظ
Is the one quit shop for all vape products.
Cialis online
دوشنبه 3 تیر 1398 02:03 ق.ظ

Many thanks, I enjoy it.
cialis pas cher paris cialis 10 doctissimo side effects for cialis generic cialis 20mg uk we choice cialis pfizer india cialis uk cialis daily dose generic cheap cialis safe dosage for cialis cialis sale online
Cialis pills
یکشنبه 2 تیر 1398 10:11 ق.ظ

With thanks. Quite a lot of tips!

cialis 5 mg buy cialis 5 effetti collaterali generic cialis levitra cialis 30 day trial coupon 40 mg cialis what if i take safe dosage for cialis cialis official site we use it 50 mg cialis dose costo in farmacia cialis cialis 100mg suppliers
buy cialis online from uk
شنبه 1 تیر 1398 07:34 ب.ظ

Cheers! Lots of posts.

how do cialis pills work cialis e hiv cialis venta a domicilio look here cialis cheap canada cialis generic canadian drugs generic cialis 5 mg cialis coupon printable generic cialis review uk cialis kamagra levitra cialis cipla best buy
Cialis 20 mg
شنبه 1 تیر 1398 02:37 ق.ظ

Thanks a lot. Ample advice.

we choice free trial of cialis cialis online cialis 10 doctissimo cialis generico postepay cialis australia org prezzo di cialis in bulgaria what is cialis viagra vs cialis cipla cialis online click here take cialis
Buy generic cialis
جمعه 31 خرداد 1398 10:22 ق.ظ

With thanks, I value this.
cialis generico prix de cialis usa cialis online click now cialis from canada brand cialis nl cialis vs viagra american pharmacy cialis generic cialis review uk generic cialis generic cialis pro
how long after taking cialis does it work
پنجشنبه 30 خرداد 1398 05:52 ب.ظ

Great content. Thanks!
generic cialis in vietnam legalidad de comprar cialis buy cialis sample pack i recommend cialis generico cialis 5 mg para diabeticos sublingual cialis online tarif cialis france cialis 5 mg buy generic low dose cialis we choice cialis uk
can you buy cialis over the counter in usa
چهارشنبه 29 خرداد 1398 11:35 ب.ظ

Amazing lots of awesome advice.
cialis flussig usa cialis online cialis 5mg billiger prix de cialis interactions for cialis cialis 20mg cialis generic cialis canadian drugs cialis tablets for sale cialis 5 mg funziona
http://glesnipin.strikingly.com/
چهارشنبه 29 خرداد 1398 06:59 ق.ظ

With thanks. Lots of material!

cialis professional from usa link for you cialis price canadian cialis viagra cialis levitra cialis italia gratis compare prices cialis uk prix cialis once a da what is cialis cialis uk achat cialis en europe
http://derpitan.strikingly.com/
سه شنبه 28 خرداد 1398 08:28 ق.ظ

You reported that terrifically!
cialis australia org cialis italia gratis cialis online napol online cialis achat cialis en suisse buy cialis does cialis cause gout acheter cialis kamagra buy cialis online cialis prices in england
Buy cialis online
دوشنبه 27 خرداد 1398 05:27 ب.ظ

Whoa quite a lot of helpful advice.
we like it cialis soft gel we like it safe cheap cialis cialis name brand cheap ou trouver cialis sur le net cialis generico postepay brand cialis nl cialis in sconto generic cialis at walmart side effects for cialis cialis en 24 hora
http://multeiva.strikingly.com/
دوشنبه 27 خرداد 1398 02:27 ق.ظ

Cheers! Lots of information.

effetti del cialis cialis sicuro in linea cialis for sale il cialis quanto costa wow cialis 20 look here cialis cheap canada comprar cialis 10 espa241a only best offers cialis use click now cialis from canada only now cialis 20 mg
cialis tablets
یکشنبه 26 خرداد 1398 12:49 ب.ظ

Appreciate it! Ample postings!

cialis generika when can i take another cialis we like it safe cheap cialis safe site to buy cialis online cialis uk cialis 50 mg soft tab cialis herbs generic cialis at walmart cialis 10 doctissimo tadalafil 20mg
Online cialis
شنبه 25 خرداد 1398 08:51 ق.ظ

Awesome stuff. Appreciate it.
cialis coupons printable low dose cialis blood pressure cialis en mexico precio generic cialis review uk we like it cialis price cialis mit grapefruitsaft cialis online safe site to buy cialis online cialis flussig cialis 50 mg soft tab
can you order cialis online
جمعه 24 خرداد 1398 06:49 ب.ظ

Many thanks. Loads of info.

cialis vs viagra cialis price in bangalore achat cialis en europe look here cialis order on line cialis name brand cheap cialis sale online tadalafil 20mg only now cialis for sale in us tarif cialis france generic cialis with dapoxetine
http://crisodla.strikingly.com/
جمعه 24 خرداد 1398 04:08 ق.ظ

Cheers, Useful stuff!
generico cialis mexico are there generic cialis cialis for bph cialis generico en mexico generic cialis with dapoxetine comprar cialis navarr enter site very cheap cialis cialis daily free generic cialis we choice free trial of cialis
accident attorneys 84184
سه شنبه 21 خرداد 1398 02:16 ب.ظ
We are Vehicle Mishap as well as Injury Professionals.
http://cialisvie.com/
سه شنبه 21 خرداد 1398 03:41 ق.ظ

You actually said that fantastically.
cialis preise schweiz calis when can i take another cialis buy cialis online overnight cialis tadalafil 5 mg cialis coupon printable click here take cialis canadian discount cialis price cialis wal mart pharmacy cialis uk
cialisvie.com
یکشنبه 19 خرداد 1398 10:17 ب.ظ

Nicely put. Many thanks.
acheter cialis kamagra precios cialis peru buy cialis cheap 10 mg cilas we recommend cialis info free generic cialis cialis 100 mg 30 tablet prices for cialis 50mg no prescription cialis cheap buy name brand cialis on line
cialisvie.com
شنبه 18 خرداد 1398 04:36 ب.ظ

Excellent forum posts. Thanks.
viagra or cialis cialis 5mg billiger female cialis no prescription cialis 20 mg non 5 mg cialis generici cialis 20 mg best price cialis 5 mg buy cialis 20mg preis cf cialis side effects cialis 30 day trial coupon
keto fit pro pills plus
یکشنبه 12 خرداد 1398 02:16 ب.ظ
We require to be thinking of a clean ketogenic diet regimen.
keto fit pro pills plus
یکشنبه 12 خرداد 1398 02:16 ب.ظ
We require to be thinking of a clean ketogenic diet regimen.
http://opticaporlacara.com/tag/estadistica/
جمعه 6 اردیبهشت 1398 04:39 ق.ظ
スーパーコピーブランドのネットで販売専門店!スーパーコピー時計「偽物ブランド」豊富に揃え ております、
https://www.samouzdrawianie.pl
جمعه 6 اردیبهشت 1398 04:39 ق.ظ
MCMコピー、エルメスコピーiphone8ケースコピーブランド,iphone6sケースブランドコピー,ルイヴィトンコピーiphone8/iphone8 plus/iphoneX/6s/
natural remedy erectile dysfunction
یکشنبه 1 اردیبهشت 1398 02:42 ب.ظ
cobra products http://viagralim.us cobra products !
I all the time used to study paragraph in news papers but now as I am a user of internet so from now I am using net for articles, thanks to web.
buy cialis online safely
جمعه 16 آذر 1397 02:23 ب.ظ

You made your point pretty effectively!!
cialis rezeptfrei only now cialis for sale in us cialis side effects dangers we like it safe cheap cialis when will generic cialis be available tarif cialis france purchase once a day cialis cialis 20 mg best price cialis online holland cialis 50 mg soft tab
Cialis 20 mg
پنجشنبه 15 آذر 1397 07:15 ب.ظ

Position very well considered..
we like it safe cheap cialis no prescription cialis cheap generic cialis 20mg tablets the best choice cialis woman how to purchase cialis on line order a sample of cialis comprar cialis navarr cialis canadian drugs generic cialis soft gels canada discount drugs cialis
Cialis pills
چهارشنبه 14 آذر 1397 11:40 ب.ظ

Info effectively used!.
low cost cialis 20mg only best offers cialis use cialis ahumada cialis cipla best buy cialis therapie cialis 20 mg best price cialis daily reviews cialis 20 mg dosagem ideal cialis price cialis best
buy cialis usa
چهارشنبه 14 آذر 1397 08:04 ق.ظ

You actually said that exceptionally well!
cialis generique legalidad de comprar cialis enter site very cheap cialis does cialis cause gout cialis en 24 hora generic for cialis buy cialis cialis 20 mg cut in half prix de cialis il cialis quanto costa
buy cialis online without a prescription
سه شنبه 13 آذر 1397 08:32 ب.ظ

Appreciate it! Numerous write ups!

generic cialis with dapoxetine sialis does cialis cause gout cialis therapie rezeptfrei cialis apotheke buy name brand cialis on line we recommend cialis info cialis daily dose generic cialis generico online brand cialis nl
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر



نمایش نظرات 1 تا 30